Sloten · 22/10/2026 · 6 min leestijd

Anti-Panieksloten: wat houdt het in en wanneer is het verplicht?

panieksluiting op nooddeur

Een vluchtdeur moet bij nood snel en eenvoudig open kunnen. Zonder sleutel, zonder onnodige handelingen, zonder twijfel. Maar niet elke vluchtdeur heeft daarvoor een paniekstang nodig. Wij leggen uit wat een panieksluiting is, wanneer paniekbeslag nodig is, welke typen er zijn en waarop u moet letten bij de keuze van nooddeurbeslag.

Wat is een panieksluiting?

Een panieksluiting of wel een anti-panieksluiting is een sluiting voor een vluchtdeur die met een horizontale duwstang of duwbalk aan de binnenzijde kan worden geopend. Met één eenvoudige duwbeweging wordt de deur ontgrendeld, ook als iemand de deur niet kent of in paniek raakt. Een hiervoor goedgekeurd compleet systeem voldoet aan NEN-EN 1125.

Een vluchtdeur kan ook zijn voorzien van een nooduitgangssluiting met een deurkruk of drukplaat volgens NEN-EN 179. Dat is niet hetzelfde als een panieksluiting met duwstang. Het bijbehorende slot wordt vaak een paniekslot of anti-paniekslot genoemd, maar de vluchtwegfunctie moet altijd passen bij de bediening, de deur en de toepassing. Niet ieder gewoon slot of iedere losse deurkruk is daarvoor geschikt.

Wanneer is een panieksluiting verplicht?

Niet elke deur die deel uitmaakt van een vluchtroute moet een paniekstang hebben. Volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) moeten deuren op vluchtroutes bij aanwezigheid van personen in beginsel onmiddellijk en zonder sleutel te openen zijn. Daarop bestaan wettelijke uitzonderingen (artikel 6.21 Bbl). Bij een deur waarop tijdens het vluchten meer dan 100 personen zijn aangewezen, gelden aanvullende eisen: opening door lichte druk tegen de deur of tegen een panieksluiting volgens NEN-EN 1125 (artikelen 3.122 en 4.217 Bbl).

  • NEN-EN 179 beschrijft nooduitgangssluitingen met een deurkruk of drukplaat. Dit type is bedoeld voor situaties waarin gebruikers doorgaans bekend zijn met de uitgang en een panieksituatie niet wordt verwacht, bijvoorbeeld in een afgeschermd gedeelte van een bedrijfspand.
  • NEN-EN 1125 beschrijft panieksluitingen met een horizontale duwstang of duwbalk. Dit type is bedoeld voor situaties waarin paniek kan ontstaan of gebruikers de uitgang mogelijk niet kennen, bijvoorbeeld bij drukbezochte publieke ruimten. Dat maakt het niet automatisch verplicht in ieder openbaar gebouw.

Het onderscheid is belangrijk: de geschikte bediening hangt af van de gebruikers, de situatie en de wettelijke eisen. Een gecertificeerd EN 179-systeem mag niet zomaar worden vervangen door willekeurig deurbeslag; hetzelfde geldt voor EN 1125. Bij verbouwing, vervanging en utiliteitsprojecten moeten de toepasselijke voorschriften en de door de fabrikant toegestane beslagcombinatie worden gecontroleerd.

Typen nooduitgangs- en paniekbeslag

Er zijn twee veelvoorkomende bedieningsvormen. Daarnaast zijn er sloten met extra functies, zoals automatische vergrendeling.

De paniekstang of duwbalk is de bekende horizontale bediening op een vluchtdeur. Door ertegen te duwen wordt de sluiting ontgrendeld. Een hiervoor beproefd systeem voldoet aan NEN-EN 1125. Wordt bij een deur waarop meer dan 100 personen zijn aangewezen een panieksluiting toegepast, dan verlangt het Bbl bediening over de volle deurbreedte.

De deurkruk of drukplaat is de bediening van een nooduitgangssluiting volgens NEN-EN 179. Deze oplossing is bedoeld voor situaties waarin gebruikers doorgaans vertrouwd zijn met de uitgang. Een drukplaat is geen verkorte paniekstang: het gaat om een ander type bediening met een eigen norm.

Het zelfvergrendelende slot vergrendelt automatisch zodra de deur sluit. Bij een daarvoor ontworpen vluchtwegslot kan de deur van binnenuit zonder sleutel worden geopend. Zelfvergrendeling is een slotfunctie en geen derde bedieningsvorm. Controleer of het slot samen met de deurkruk, drukplaat of paniekbalk voor de beoogde vluchtwegtoepassing is goedgekeurd.

Panieksluiting dubbele deur

Een dubbele vluchtdeur vraagt om extra aandacht. Er is een actieve deur (loopvleugel) en een passieve deur (standvleugel). Afhankelijk van het gekozen systeem kunnen beide vleugels eigen vluchtwegbeslag hebben of via een afgestemde constructie samenwerken. De passieve vleugel wordt niet bij iedere uitvoering automatisch ontgrendeld wanneer de actieve vleugel opent.

Bij dubbele deuren zijn onder meer de vergrendeling van de standvleugel, de volgorde van sluiten en de onderlinge werking van de beslagdelen van belang. Een console is doorgaans een onderdeel van de bevestiging of bediening van de duwbalk; deze verbindt niet automatisch de twee deurvleugels. Laat de juiste combinatie bepalen aan de hand van de fabrikantgegevens en de deurconstructie.

In ons assortiment vindt u onder meer duwbalkconsoles en onderdelen voor stalen deur- en kozijnsystemen van Jansen. Controleer bij vervanging altijd het exacte type paniekbeslag, de uitvoering voor de actieve of passieve deur en de bevestigingsmaten. Niet iedere console is onderling uitwisselbaar.

Nooddeurbeslag: wat hoort erbij?

Een panieksluiting bestaat uit onderdelen die samen als systeem moeten functioneren. Denk aan de duwstang of duwbalk, het bedieningsmechanisme, het slot of de vergrendeling en de bijbehorende sluitdelen. Aan de buitenzijde kan een greep, deurkruk of cilinderbediening aanwezig zijn, maar dat is niet altijd nodig. Bij dubbele deuren kunnen aanvullende sluit- en bedieningsdelen voor de standvleugel vereist zijn.

Afdekkappen voor paniekbeslag zijn verkrijgbaar voor verschillende systemen, onder meer van Dorma en FUHR. Deze onderdelen zijn vaak merk- en typegebonden. Controleer daarom altijd of een afdekkap, console of ander vervangingsonderdeel past bij de bestaande, goedgekeurde beslagcombinatie.

Waar let u op bij de keuze?

Controleer eerst de functie van de deur en de toepasselijke eisen uit het Bbl. Bepaal vervolgens of een nooduitgangssluiting volgens NEN-EN 179 of een panieksluiting volgens NEN-EN 1125 nodig of geschikt is. Het aantal personen dat van de deur gebruikmaakt, de bekendheid met de uitgang en het risico op paniek spelen daarbij een rol.

Kijk daarna naar het deur- en kozijnmateriaal, het profiel, de draairichting, de deurafmetingen en de bestaande bevestigingspunten. Voor stalen systemen van onder meer Jansen zijn specifieke oplossingen verkrijgbaar. Alleen het merk of het kozijnmateriaal is onvoldoende om te bepalen of een onderdeel past.

Controleer of de deur brand- of rookwerend moet zijn. In dat geval moet de gekozen combinatie van sluiting, bediening en deur aantoonbaar geschikt zijn voor de betreffende toepassing. Een los onderdeel met een EN-aanduiding maakt een complete deur niet automatisch brandwerend of conform de vluchtwegnorm.

Controleer ten slotte de toegestane deurbreedte, het deurgewicht en de afmetingen van de duwbalk volgens de documentatie van het specifieke systeem. Ook de bediening van de passieve vleugel bij dubbele deuren kan bepalend zijn. Gebruik geen algemene maatgrenzen als vervanging voor de productspecificaties.

De juiste onderdelen voor uw nooddeur

In ons assortiment vindt u paniekbeslag, nooduitgangsbeslag en onderdelen van merken als Jansen, Dorma en FUHR. Denk aan duwbalken, pushbars, consoles, afdekkappen en sloten met een vluchtwegfunctie. Heeft u een bestaand systeem en zoekt u een vervangend onderdeel? Stuur ons het merk, artikelnummer en bij voorkeur foto’s van het beslag. Dan helpen we u bij het vinden van een passende uitvoering.

 

Veelgestelde vragen

Wat is een panieksluiting?

Een panieksluiting is een systeem voor een vluchtdeur dat aan de binnenzijde met een horizontale duwstang of duwbalk wordt bediend. Een systeem volgens NEN-EN 1125 is bedoeld om een deur ook in een panieksituatie eenvoudig te kunnen openen.

Wanneer is een panieksluiting verplicht?

Niet op iedere vluchtdeur. Het Bbl stelt eisen aan de directe opening zonder sleutel en kent uitzonderingen. Voor deuren waarop bij het vluchten meer dan 100 personen zijn aangewezen, gelden aanvullende openingseisen; een panieksluiting volgens NEN-EN 1125 is daarbij één van de toegestane oplossingen.

Wat is het verschil tussen een paniekstang en een deurkruk of drukplaat?

Een horizontale duwstang of duwbalk hoort bij een panieksluiting volgens NEN-EN 1125. Een deurkruk of drukplaat hoort bij een nooduitgangssluiting volgens NEN-EN 179. De juiste keuze hangt af van de situatie en de gebruikers.

Wat is een zelfvergrendelend slot?

Dat is een slot dat automatisch vergrendelt wanneer de deur sluit. Alleen als het slot de juiste vluchtwegfunctie heeft en met passend beslag wordt toegepast, kan de deur van binnenuit zonder sleutel worden geopend.

Hoe zit paniekbeslag bij een dubbele deur in elkaar?

Een dubbele deur heeft een actieve loopvleugel en een passieve standvleugel. Beide vleugels moeten volgens de vereiste vluchtwegfunctie bedienbaar zijn. Of een vleugel de andere meeontgrendelt, verschilt per beslagcombinatie.

Als eerste op de hoogte blijven van alle updates?

Meld je aan voor onze nieuwsbrief!

    via mail
    Contact opnemen